Ultrabewerkt voedsel is de afgelopen jaren steeds vaker onderwerp van onderzoek en discussie. Waar vroeger vooral werd gekeken naar calorieën, vetten en suikers, kijken wetenschappers tegenwoordig ook steeds meer naar de mate waarin voeding is bewerkt. Dat is niet zonder reden. Een voedingspatroon met veel ultrabewerkte producten wordt in meerdere onderzoeken in verband gebracht met een hoger risico op overgewicht en verschillende chronische aandoeningen.
Toch betekent dit niet dat je alle bewerkte voeding direct moet vermijden. Veel producten ondergaan namelijk een bepaalde vorm van bewerking zonder dat ze ongezond zijn. Denk bijvoorbeeld aan diepvriesgroenten, volkoren brood of yoghurt. De uitdaging zit vooral in het herkennen van ultrabewerkte voeding en begrijpen waarom deze producten vaak minder gunstig zijn voor je gezondheid.
In deze blog ontdek je wat ultrabewerkte voeding precies is, hoe je deze producten herkent en hoe je eenvoudig gezondere keuzes maakt in de supermarkt.
Hoe herken je ultrabewerkte voeding?
Niet alle bewerkte voeding is ultrabewerkt. Het verschil zit vooral in de manier waarop een product is samengesteld.
Wat is ultrabewerkte voeding?
Ultrabewerkte producten bestaan vaak uit ingrediënten die je thuis nauwelijks gebruikt. Ze bevatten meestal een combinatie van:
- Toegevoegde suikers
- Geraffineerde zetmelen
- Gehydrogeneerde of sterk bewerkte vetten
- Smaakversterkers
- Emulgatoren
- Kleurstoffen
- Zoetstoffen
- Conserveermiddelen
- Aroma’s
Deze producten zijn vaak ontwikkeld om extra lekker, lang houdbaar en gemakkelijk te consumeren te zijn.
Kijk naar de ingrediëntenlijst
Een eenvoudige manier om ultrabewerkte voeding te herkennen is door de ingrediëntenlijst te bekijken.
Let bijvoorbeeld op:
- Een lange lijst met ingrediënten
- Veel onbekende namen
- Verschillende soorten suiker
- Kunstmatige toevoegingen
- Veel E-nummers (al zijn E-nummers op zichzelf niet automatisch ongezond)
Hoe langer en ingewikkelder de ingrediëntenlijst, hoe groter de kans dat een product sterk is bewerkt.
Voorbeelden van ultrabewerkte voeding
Veelvoorkomende voorbeelden zijn:
- Frisdrank
- Energiedrank
- Chips
- Koekjes
- Snoep
- Kant-en-klare pizza’s
- Instant noedels
- Ontbijtgranen met veel suiker
- Bewerkte vleeswaren
- Fastfood
Dat betekent niet dat je deze producten nooit meer kunt eten, maar ze vormen bij voorkeur geen basis van je dagelijkse voeding.
Waarom is ultrabewerkte voeding minder gezond?
De gezondheidseffecten van ultrabewerkte voeding hangen samen met meerdere factoren.
Vaak rijk aan calorieën
Veel ultrabewerkte producten bevatten relatief veel:
- Calorieën
- Toegevoegde suikers
- Verzadigde vetten
- Zout
Hierdoor krijg je ongemerkt meer energie binnen dan je lichaam nodig heeft.
Minder verzadiging
Ultrabewerkte producten bevatten vaak weinig:
- Vezels
- Eiwitten
- Water
Daardoor eet je sneller grotere porties en krijg je eerder opnieuw trek.
Minder voedingsstoffen
Hoewel sommige producten verrijkt zijn met vitamines of mineralen, bevatten ze vaak minder natuurlijke voedingsstoffen dan onbewerkte of minimaal bewerkte alternatieven.
Gemakkelijk te veel eten
Ultrabewerkte producten zijn vaak zacht, knapperig of zoet en vragen weinig kauwwerk. Hierdoor eet je sneller en is het makkelijker om ongemerkt meer te consumeren.
Hoe kun je ultrabewerkte voeding beperken?
Je hoeft ultrabewerkte voeding niet volledig uit je leven te bannen. Een gezonde leefstijl draait om balans.
Kies vaker voor onbewerkte producten
Maak zoveel mogelijk gebruik van:
- Groenten
- Fruit
- Volkoren granen
- Peulvruchten
- Noten
- Zaden
- Vis
- Eieren
- Magere zuivel
Deze producten vormen een sterke basis voor een gezond voedingspatroon.
Kook vaker zelf
Door zelf maaltijden te bereiden heb je meer controle over de ingrediënten.
Je bepaalt zelf:
- Hoeveel zout je gebruikt
- Welke vetten je toevoegt
- Hoeveel suiker een gerecht bevat
Lees voedingslabels
Vergelijk producten met elkaar en kies bij voorkeur de variant met:
- Minder toegevoegde suikers
- Minder zout
- Meer vezels
- Kortere ingrediëntenlijst
Pas de 80/20-regel toe
Een praktisch uitgangspunt is dat ongeveer 80% van je voeding bestaat uit onbewerkte of minimaal bewerkte producten.
De overige 20% biedt ruimte voor producten die je gewoon lekker vindt.
Zo blijft gezond eten ook op de lange termijn goed vol te houden.
Veelgemaakte misverstanden
Er bestaan nog veel misverstanden over ultrabewerkte voeding.
Alle bewerkte voeding is ongezond
Dat klopt niet.
Producten zoals diepvriesgroenten, volkoren brood, yoghurt en melk zijn bewerkt, maar passen prima binnen een gezond voedingspatroon.
Natuurlijk betekent automatisch gezond
Ook producten met een natuurlijke uitstraling kunnen veel suiker, zout of verzadigd vet bevatten.
Blijf daarom altijd kritisch naar de ingrediënten kijken.
Eén ongezond product maakt je voedingspatroon slecht
Gezondheid draait om het totaalplaatje. Een koekje of pizza op zijn tijd past prima binnen een verder gezond voedingspatroon.
Praktische tips
Wil je minder ultrabewerkte voeding eten? Dan helpen deze gewoontes:
- Kies zoveel mogelijk voor verse ingrediënten.
- Lees altijd de ingrediëntenlijst.
- Vul je winkelwagen eerst met groenten en fruit.
- Beperk frisdrank en energiedrank.
- Kies volkoren producten.
- Maak snacks zelf wanneer mogelijk.
- Kook vaker thuis.
- Plan je maaltijden vooruit.
- Laat je niet misleiden door marketingclaims.
- Focus op balans, niet op perfectie.
Ultrabewerkt voedsel herken je vaak aan een lange ingrediëntenlijst, veel toegevoegde stoffen en een hoge mate van industriële bewerking. Hoewel deze producten niet direct verboden zijn, is het verstandig om ze niet de basis van je voedingspatroon te laten vormen. Door vaker te kiezen voor verse en minimaal bewerkte producten, zelf te koken en bewust etiketten te lezen, geef je je lichaam meer voedingsstoffen en maak je het gemakkelijker om een gezond eetpatroon vol te houden. Benieuwd hoe je gezonde keuzes maakt in de supermarkt? In deze blog ontdek je praktische tips om slimmer boodschappen te doen.
