Je kent het misschien wel: je hebt eigenlijk geen eten nodig, maar toch loop je naar de keuken om iets lekkers te pakken. Je hebt net gegeten en wilt toch nog iets zoets. Of je zit verveeld op de bank en voor je het weet is die hele zak chips leeg. Waarom eet je soms zonder echte honger?
Eten gebeurt namelijk niet alleen omdat je lichaam energie nodig heeft. Ook gewoontes, emoties, verveling, verleiding en sociale situaties kunnen ervoor zorgen dat je iets pakt. Dat is op zichzelf helemaal niet vreemd. We eten nu eenmaal niet uitsluitend om onze lichamelijke honger te stillen.
Het wordt vooral interessant wanneer je merkt dat je regelmatig eet zonder dat je lichaam daarom vraagt. Door te ontdekken wat er op zulke momenten speelt, kun je bewuster met eten omgaan zonder jezelf allerlei strenge regels op te leggen.
Waarom eet je als je geen honger hebt?
Er zijn verschillende redenen waarom je kunt gaan eten zonder lichamelijke honger. Vaak gebeurt het automatisch en sta je er nauwelijks bij stil.
Een van de meest voorkomende oorzaken is gewoonte. Misschien eet je standaard iets bij je koffie, neem je iedere middag een koekje of hoort er ’s avonds een snack bij de televisie. Je lichaam kan een bepaald tijdstip of een bepaalde situatie gaan associëren met eten.
Je hoeft dan niet per se honger te hebben. Het moment zelf kan al voldoende zijn om de behoefte aan eten op te roepen.
Ook verveling speelt regelmatig een rol. Wanneer je weinig te doen hebt, kan eten een makkelijke manier zijn om jezelf bezig te houden. Even naar de keuken lopen, iets pakken en ondertussen televisie kijken of scrollen op je telefoon geeft een korte onderbreking.
Hetzelfde kan gebeuren wanneer je moe bent. Aan het einde van een lange dag kan je behoefte aan ontspanning groter worden. Een snack kan dan aantrekkelijk lijken, zeker wanneer je gewend bent om de dag op die manier af te sluiten.
Eten door emoties
Ook emoties kunnen invloed hebben op je eetgedrag. Sommige mensen hebben bij stress minder behoefte aan eten, terwijl anderen juist meer gaan eten. Verdriet, spanning, frustratie of verveling kunnen allemaal aanleiding zijn om iets te pakken.
Dat betekent niet dat je altijd bewust emotioneel eet. Soms merk je pas achteraf dat je eigenlijk helemaal geen honger had.
Het is daarom nuttig om jezelf op zo’n moment even af te vragen: wat heb ik nu eigenlijk nodig?
Misschien heb je honger en is een maaltijd of snack precies wat je nodig hebt. Maar misschien ben je vooral moe, gespannen of toe aan een pauze.
Eten is daarbij niet “fout”. Het is normaal dat eten onderdeel is van gezellige of emotionele momenten. Een stuk taart op een verjaardag of een bakje popcorn tijdens een film hoeft helemaal geen probleem te zijn.
Het gaat vooral om het herkennen van patronen.
Hoe herken je het verschil tussen honger en trek?
Lichamelijke honger ontstaat meestal geleidelijk. Je maag kan gaan knorren, je kunt je wat slap voelen en uiteindelijk wordt eten steeds aantrekkelijker. Vaak maakt het dan ook minder uit wát je eet.
Bij trek kan dat anders zijn. Je hebt bijvoorbeeld net gegeten, maar krijgt plotseling heel specifiek zin in chocolade, chips of koekjes.
Natuurlijk is dat geen waterdichte test. Ook wanneer je echt honger hebt, kun je voorkeur hebben voor bepaald eten. Het gaat vooral om het grotere plaatje en om het leren herkennen van je eigen signalen.
Een handige gewoonte is om niet direct automatisch naar eten te grijpen, maar eerst even stil te staan bij het moment.
Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- Wanneer heb ik voor het laatst gegeten?
- Voelt mijn maag daadwerkelijk leeg?
- Zou ik ook iets anders willen eten?
- Heb ik vooral zin in één specifiek product?
- Ben ik moe, gestrest of verveeld?
- Eet ik omdat het een vast moment of een gewoonte is?
Je hoeft vervolgens niet altijd te besluiten om niets te eten. Het doel is bewustwording, niet jezelf iets ontzeggen.
Wanneer je merkt dat je daadwerkelijk honger hebt, kun je gewoon iets eten. Heb je geen honger maar wil je toch iets lekkers? Dan kun je daar eveneens bewust voor kiezen.
Het verschil zit vooral tussen automatisch eten en bewust eten.
Hoe voorkom je dat je steeds zonder honger gaat eten?
Je hoeft niet iedere eetgewoonte in één keer te veranderen. Kleine aanpassingen kunnen al helpen.
Begin bijvoorbeeld met het herkennen van de momenten waarop je automatisch gaat eten. Is dat iedere avond op de bank? Tijdens het werken? Wanneer je thuiskomt? Of juist wanneer je gestrest bent?
Wanneer je het patroon kent, kun je kijken wat je op dat moment eigenlijk nodig hebt.
Heb je na een lange werkdag behoefte aan ontspanning? Plan dan bewust een rustmoment. Ben je vaak aan het snacken omdat je niets te doen hebt? Zoek dan iets anders waarmee je jezelf kunt bezighouden. En heb je tussen twee maaltijden door daadwerkelijk honger? Dan is een passend tussendoortje juist een prima keuze.
Ook je omgeving kan invloed hebben. Wanneer koek, snoep en chips voortdurend zichtbaar en binnen handbereik liggen, is het makkelijker om gedachteloos iets te pakken. Door producten die je minder vaak wilt eten niet voortdurend in het zicht te leggen, maak je de keuze iets bewuster.
Daarnaast helpt het om voldoende en regelmatig te eten. Wanneer je overdag maaltijden overslaat of jezelf te weinig eten toestaat, kan de behoefte aan eten later op de dag juist groter worden. Een gezond eetpatroon draait daarom niet om zo weinig mogelijk eten, maar om voldoende en gevarieerd eten.
Een ander aandachtspunt is afleiding tijdens het eten. Wanneer je voor de televisie of achter een scherm eet, kan het lastiger zijn om aandacht te hebben voor wat je eet en hoeveel je eet. Af en toe zonder scherm eten kan helpen om bewuster te ervaren wanneer je genoeg hebt gehad.
Maar wees vooral niet te streng voor jezelf.
Iedereen eet weleens zonder honger. Je eet een koekje omdat iemand het aanbiedt, neemt een stukje kaas tijdens een borrel of pakt ’s avonds iets lekkers omdat je daar gewoon zin in hebt. Dat maakt je eetpatroon niet ineens ongezond.
Gezond omgaan met eten betekent ook dat er ruimte is voor genieten.
Het wordt pas belangrijk om er verder naar te kijken wanneer je merkt dat je vaak automatisch eet, regelmatig het gevoel hebt de controle kwijt te zijn of eten vooral gebruikt om met emoties om te gaan. In zo’n situatie kan het helpen om je eetgewoonten te bespreken met een huisarts, diëtist of andere deskundige.
Door beter te leren luisteren naar je lichaam, kun je uiteindelijk gemakkelijker onderscheid maken tussen lichamelijke honger, trek en gewoonte. Je hoeft daarbij geen perfecte eter te worden. Het belangrijkste is dat je begrijpt waarom je eet en dat je ruimte houdt voor zowel voedzaam eten als genieten. Benieuwd waarom je ’s avonds zoveel trek hebt? In deze blog ontdek je de mogelijke oorzaken van avondhonger en wat je eraan kunt doen.
