Veel van de gebakken en gefrituurde dingen die we tegenwoordig kunnen krijgen op de markt, in een cafe en voor thuis, zijn bereid met zonnebloemolie. Nu denken de meesten van ons dat dit geen probleem is. Zonnebloemolie is immers rijk aan Omega-6? En dat hebben we toch nodig? Helaas ligt de werkelijkheid iets genuanceerder, zoals met bijna alles aangaande gezondheid. Een overzicht…
Wil je weten of zonnebloemolie gezond voor je is?
Omega-6
Omega-6 is een meervoudig onverzadigd vetzuur (MOV), tesamen met Omega-3. Deze zijn weer verder onder te verdelen in verschillende onderdelen. De belangrijkste onderdelen van Omega-3 zijn DHA en EPA, het belangrijkste onderdeel van Omega-6 is Arachidonzuur. Arachidonzuur is essentieel voor het stoppen van ontstekingsprocessen, werkt bloeddrukverlagend, remt trombosevorming en de aanmaak van cholesterol en stimuleert afweercellen. Op zich dus hele goede eigenschappen. Arachidonzuur zit voornamelijk in wild en zoetwatervis.
Een andere bron van Omega-6 is linolzuur, iets dat we kennen van de zonnebloemolie. Linolzuur zit veel in granen, zonnebloem- en maiskiemolie e.a. Het probleem met linolzuur is dat dit wel omgezet kan worden in Arachidonzuur, maar dat dit verzadigde vetten nodig heeft om dit te doen. Is hier niet voldoende van aanwezig, of anders gezegd: wordt er naar verhouding meer linolzuur genuttigd dan Omega-3 vetzuren, dan vindt er een zgn. stapeling van linolzuur plaats. En dit werkt ontstekingsprocessen in de hand.
Dus linolzuur op zich is niet slecht, het is de verhouding waarin en de manier waarop het genuttigd wordt dat een probleem geeft. Eigenlijk zou je linolzuur koud en rauw moeten nemen in de vorm van bijvoorbeeld koudgeperste zonnebloemolie.
Andere bronnen van linolzuur zijn:
- Planten margarine
- Zonnebloem olie
- Mais(kiem) olie
- Tarwekiemolie
- Soja olie (sla olie)
Wat gebeurd er als je linolzuur gaat verhitten? Het verhitten van hoog onverzadigde oliën en in het bijzonder het opnieuw verhitten (frituren zoals bijv het bakken van vis, oliebollen etc) leidt tot hoge niveau’s van de toxische stof hydroxy-trans-2-nonenal (HNE) in de voeding. Deze stof wordt gemakkelijk opgenomen door het lichaam en staat bekend om zijn schade aan eiwitten, DNA en andere biologische moleculen.HNE wordt gevormd uit de oxidatie van linolzuur, andere onderzoekers hebben deze stof gekoppeld aan ziekten zoals aderverkalking, beroertes, Parkinson’s, Alzheimer, Huntingdon en leveraandoeningen. Bron.
Margarine
Het probleem verder met (goedkope) zonnebloemolie, margarines en slaolie is dat deze grotendeels uit linolzuur bestaan vanwege de zogenaamde goede eigenschappen van Omega-6. Dit is op zich geen verkeerd statement, maar het wordt helaas niet waargemaakt door het product zelf. Dit komt omdat margarines zodanig bewerkt zijn dat de anders vloeibare onverzadigde vetten vast worden. Dit doen ze de door watermoleculen toe te voegen aan de vetcellen waardoor ze vast van structuur worden. Dit proces wordt ook wel hydrogenering genoemd. Verder zijn er hoge temperaturen (260 graden Celcius) nodig om deze reactie te bewerkstelligen. Verhitting dus, van linolzuur, plus hydrogenering. En ik denk dat het wel bekend is wat voor soort vet gehydrogeneerd vet is… precies: TRANSVET! Het allerslechtste vet dat er bestaat.
Op twee manieren
We worden dus op verschillende fronten volgestopt met ontstekingsopwekkend linolzuur of een overschot aan Omega-6 en met transvetten: Via margarines in koekjes, caramel, pindakaas, cake en gebak en via het frituutvet dat we gebruiken of dat horecabedrijven gebruiken. Dus het is tamelijk lastig om het te omzeilen. Dit gezegd hebbende zijn er natuurlijk wel dingen die je makkelijk kunt doen. Als eerste is het vermijden van de koek en cake sectie van je supermarkt zeer belangrijk. Ook broodbeleg en bepaalde toetjes (vooral met koek en/ of caramel) kunnen transvet bevatten. Ten tweede adviseer ik om te frituren in kokosolie.
Verder is het belangrijk de balans Omega-3/ Omega-6 goed te krijgen. Voor een goede balans moet je denken aan een verhouding van 2:1 dus voor elk voedingsmiddel dat Omega-6 bevat moet je twee keer een Omega-3 voedingsmiddel nuttigen. En zorg dat je zoveel mogelijk rauwe, koudgeperste olie nuttigt.
Hoe zat het ook alweer?
- Linolzuur is een onderdeel van de Omega-6 familie. Er zijn dus andere en betere bronnen van Omega-6 te krijgen dan alleen uit linolzuur. Denk aan wild vlees en zoetwatervis.
- Linolzuur is oké zolang het rauw (dus koud geperst) en onverhit gegeten wordt. Zodra linolzuur verhit wordt, wordt het in essentie kankerverwekkend.
- Een stapeling van linolzuur, dus een teveel aan linolzuur in je dieet, werkt allergieën, ontstekingen en astma in de hand. Mocht je regelmatig last hebben van ontstekingen in je lichaam, dan is het waardevol te kijken naar de hoeveelheid linolzuur die je tot je neemt.
- Kies daarom het liefst voor koudgeperste, plantaardige olie en gebruik die als dressing of om je gerecht mee te verrijken. Wil je wokken, frituren of roerbakken, kies dan voor kokosolie of boter.
